ନିଶ୍ୱାସ
ନିଶ୍ୱାସ
ଉଚ୍ଚାରଣ
[ସମ୍ପାଦନା]ସଂସ୍କୃତ - ବିଶେଷ୍ୟ - (ନି=ବାହାରକୁ+ଶ୍ୱସ୍ ଧାତୁ=ନିଶ୍ୱାସ ପ୍ରଶ୍ୱାସ ପକାଇବା+ଭାବ. ଅ)
[ସମ୍ପାଦନା]- ୧. ନାକ ବାଟେ ବାୟୁ ଢୋକିବା —୧. Inspiration; drawing in of breath.
- ୨. ନାଟବାଟେ ଭିତରକୁ ଢୋକାଯିବା ବାୟୁ — ୨. Inhalation; inhaled air.
- ୩. ନାକବାଟେ ବାୟୁ ବାହାରକୁ ଛାଡ଼ିବା — ୩. Exhalation.
- ୪. ନାକବାଟେ ବାହାରକୁ ଛଡ଼ା ଯିବା ବାୟୁ — ୪. Exhaled air.
ନିଜ ନିଶ୍ୱାସରେ ପଡ଼ିଲେ ଢଲି—କବିସୂର୍ଯ୍ୟ. ସଙ୍ଗୀତ
- ୫. ପ୍ରାଣବାୟୁ; ନାସାଗତ ବାୟୁ — ୫. Breath; respiration; the breath of life.
- ୬. ଦୁଃଖଜନିତ ଦୀର୍ଘନିଶ୍ୱାସ —୬. Sigh; (M.W.)
ଦେଶଜ - ବିଶେଷ୍ୟ -
[ସମ୍ପାଦନା]- ୧. ବଳବାନ୍ ଅତ୍ୟାଚାରୀ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରତି ଦୁର୍ବଳ ଅତ୍ୟାଚରିତ ବ୍ୟକ୍ତିର ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସଯୁକ୍ତ ଅଭିଶାପ — ୧. Curse uttered by the weak oppressed against the strong oppressor, accompanied with deep sighs.
(ଯଥା—ଦୁଃଖୀ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ତୁ ଜୁଲମ କଲେ ତୋ ଉପରେ ଦୁଃଖୀଙ୍କ ନିଶ୍ୱାସ ପଡ଼ିଯିବ)
- ୨. ଶେଷ ଭରସା —୨. Last hope.
[ଯଥା—ଆମ ପୋଷଣାହାରୀଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଏ ରୋଗରୁ ବଞ୍ଚାଇବାରୁ ଉପରେ ଦୁଃଖୀଙ୍କ ନିଶ୍ୱାସ ରହିଗଲା]
- ୩. ଆଶ୍ରୟ; ଶେଷ ଆଶ୍ରୟ ସ୍ଥଳ —୩. Last refuge.
[ଯଥା—ସାଆନ୍ତରାଙ୍କ ପୁରୁଣା ଘରଟି ଭାଙ୍ଗୀ ଯିବାରୁ ଶହ ଶହ ଭୋକିଶୋଷିଙ୍କ ନିଶ୍ୱାସ ବୁଡ଼ିଗଲା]
- ୪. ବିପନ୍ନର ଶେଷ ଆଶ୍ରୟ ଦାତା — ୪. Ultimate shelter of the needy.
(ଯଥା—ଅମୁକ ବ୍ୟକ୍ତି ଆମର ଏ ଅଞ୍ଚଳ ଏକମାତ୍ର ନିଶ୍ୱାସ)
[ଦ୍ରଷ୍ଟବ୍ୟ —'ନିଶ୍ୱାସ' ଓ 'ପ୍ରଶ୍ୱାସ'ର ଅର୍ଥ ସମ୍ୱନ୍ଧରେ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମତ ଭେଦ ଦେଖାଯାଏ
ଯଥା—ନିଶ୍ୱାସ=ବାହାରକୁ ଛାଡ଼ିବା ଶ୍ୱାସ; ପ୍ରଶ୍ୱାସ=ଭିତରକୁ ନେବା ଶ୍ୱାସ ମହାମହୋପାଧ୍ୟାୟ ଗଣନାଥ ସରସ୍ୱତୀ ଓ କଲିକତାର କେତେକ ବିଶିଷ୍ଟ ପଣ୍ଡିତ ୧୯୧୧: ମସିହାରେ ଏହି ମତ ଦେଇଥିଲେ ତିନି ଚାରି ବର୍ଷ ତଳେ ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟରେ 'ନିଶ୍ୱାସ—ପ୍ରଶ୍ୱାସ' ନାମକ ପ୍ରବନ୍ଧରେ—ନିଶ୍ୱାସ=ଶ୍ୱାସ ନେବା; ପ୍ରଶ୍ୱାସ=ଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିବା; ଏହି କଥା ଆଲୋଚନାରେ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା ହିନ୍ଦୀ ଶବ୍ଦସାଗରରେ ନାକ ବା ମୁହଁ ବାଟେ ବାହାରକୁ ଛଡ଼ା ଯିବା ଶ୍ୱାସକୁ ନିଶ୍ୱାସ ବୋଲାଯାଇଅଛି]