ଲତା
ଲତା
ଉଚ୍ଚାରଣ
[ସମ୍ପାଦନା]ଧ୍ୱନି (ମାନକ ଓଡ଼ିଆ) (file)
ଅନୁବାଦ
[ସମ୍ପାଦନା]ସଂସ୍କୃତ - ବିଶେଷ୍ୟ - (ଲତ୍ ଧାତୁ=ବେଷ୍ଟନ କରିବା+କର୍ତ୍ତୃ. ଅ, ସ୍ତ୍ରୀ. ଆ)
[ସମ୍ପାଦନା]- ୧. ମୃଦୁବଲ୍ଲୀ; ବ୍ରତରୀ; ଯେଉଁ ଉଦ୍ଭିଦ ସିଧା ହୋଇ ଠିଆ ହୋଇ ନ ପାରି ଭୂମିରେ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବସ୍ତୁ ଅବଲମ୍ୱନ କରି ଅଗ୍ରସର ହୁଏ ବା ମାଡ଼େ —୧. Creeper; creeping plant.
- ୨. କୋମଳ କାଣ୍ଡ ବା ଶାଖା; (ଯଥା— ପଦ୍ମ ଲତା) (ହିଂ ଶ) —୨. Soft stem of a plant or branch.
[ ଦ୍ର—ଲତା ଶଦ୍ଦ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, କୋମଳତା ଓ ସୁକୁମାରତାସୂଚକ ହେବାରୁ ବାହୁ ଓ ଭୁଜକୁ ଲତା ବୋଲି ବୋଲାଯାଏ; ଯଥା—ବାହୁଲତା; ସୁନ୍ଦରୀ ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ କନକଲତା ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ; ବକ୍ର ବସ୍ତୁ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଲତା ଶବ୍ଦ ପ୍ରଯୁକ୍ତ ହୁଏ ଯଥା—ଭୁଲତା; ବୁଦ୍ୟୁଲତା ]
୩: ନାରୀ; ସ୍ତ୍ରୀ (ଏ ପୁରୁଷଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ କରିବାରୁ, କାରଣ କଥିତ ଅଛି—ବିନାଶ୍ରୟଂ ନ ବର୍ତ୍ତନ୍ତେ କବିତା ବନିତା ଲତା) —୩. Woman (in general (Apte)
- ୪. (ବୈଦ୍ୟକ) ଦ୍ରାକ୍ଷାଲତା; ଅଙ୍ଗୁରଲତା — ୪. Vine
- ୫. (ବୈଦ୍ୟକ) ସ୍ପୃକ୍କା; ପିଡ଼ଙ୍ଗ ଶାଗ — ୫. A pot herb; Triganella Corniculata.
- ୬. (ବୈଦ୍ୟକ) ଦୂର୍ବା; ଦୂବଘାସ —୬. The creeping grass; Cynoden, Dactylon
- ୭. (ବୈଦିକ) କୈବର୍ତ୍ତକ; କେଉଟିଆ ମୁଥା ଘାସ — ୭. A kind of fragrant creeping grass; Cyperus Rotundus; Panicum Dactyllon.
- ୮. (ବୈଦ୍ୟକ) ଜ୍ୟତିଷ୍ମତୀ ଲତା; ଫୁଟି ଫୁଟିକା (ଏହି ଲତା ନୁହେଁ) —୮. A plant; Cardiospermum Helicacabum; the staff tree.
- ୯. (ବୈଦିକ) ପିୟଙ୍ଗୁ; (ଏହା କିନ୍ତୁ ଲତା ନୁହେ, ନିମ୍ୱାଦିବର୍ଗର ନାତିବୃହତ୍ ଅରଣ୍ୟ ତରୁ) —୯. Agalia Roxbur Ghiana (tree)
- ୧. (ବୈଦ୍ୟକ) ଶ୍ୟାମଲତା; ଶୁଆଁଲଇ; କୃଷ୍ଣଶାରିବା —୧୦. medici nal creeper; Indian Sarsaparilla.
- ୧୧. (ବୈଦିକ) ଶ୍ୱେତ ଶାରିବା; ଚେମଡ଼ି ଲଇ; ଗୁଆପାନ ମୂଳ ଲତା; ଅନନ୍ତ ମଳ —୧୧. A medicinal creeper; Hemidesmus Indicus; Indian Sarsaparill
- ୧୨. (ବୈଦ୍ୟକ) ଶ୍ୟାମାକ; ତୃଣ ଧାନ୍ୟ ବିଶେଷ; ସୁଆଁ ଧାନ—(ଧାନକ୍ଷେତରେ ଏହା ମନକୁ ଉଠେ) — ୧୨. A kind of grain growing in paddy fields.
- ୧୩. (ବୈଦ୍ୟକ) କଙ୍ଗୁଧାନ (ଏହା କୃଷି ରା ଯାଏ) — ୧୩. A sort of fragrant grain Panicum Frumentaceum.
- ୧୪. ମାଧବୀଲତା — Mādhabilatā)
- ୧୫. ଜାତୀ ପୁଷ୍ପତ ଗୁଳ୍ମ (ହିନ୍ଦୀ - ଶ.) ୧୫. The plant of j̄ātī
- ୧୬. ସୁନ୍ଦରୀ ସ୍ତ୍ରୀ (ହିନ୍ଦୀ - ଶ) —୧୬. A fine woman
- ୧୭. ସୁକୁମାର ସ୍ତ୍ରୀ — ୧୭. A slender woman (Apte)
- ୧୮. ଚାବୁକର ବକ୍ରଭାଗ —୧୮. The thong or lash of a whip (Apte)
- ୧୯. ମକ୍ତାମାଳା — ୧୯. A string of pearls. (Apte)
- ୨. ଏକ ପ୍ରକାର ସୁବାସିତ ଲତା କସ୍ତୁରିକା —୨୦ The musk creeper. (Apte)
- ୨୧. ସରଳରେଖା ୨୧. Straight line (Apte)
- ୨୨. ମହାଭାରତତୋକ୍ତ ଅପ୍ସରୋ ବିଶେଷ —୨୨. Name if heavenly nymph (M.W.)
- ୨୫. ଛନ୍ଦୋ ବିଶେଷ —୨୩. A kind of metre (Apte).
- ୨୪. ଶାଖା —୨୪. Branch.
[ ଉ—କେଳି କଦମ୍ୱ ଲତାର, କୋଳେ କି ଶ୍ୟାମଳ ତାର, ତେଜ ସେ ରବିସୁତାର ତୀରେ କିଶୋରୀଚମ୍ଫୁ. କ ଗୀତ ]
ଦେଶଜ - ବିଶେଷ୍ୟ -
[ସମ୍ପାଦନା]- ୧. ସଂପର୍କ — ୧. Connection.
- ୨. ରକ୍ତି ବା ବିବାହ ସଂପର୍କ ଜନିତ ବନ୍ଧୁତା —୨. Blood relationship.
- ୩. ଶୁଭବାଦନ ବା ମନ୍ଦ ବସ୍ତୁର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ ନ କରି ତତ୍ପରିର୍ତ୍ତରେ ବୋଲାଯିବା ଆଉ ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦ ବା ବାକ୍ୟ —୩. Euphemistic expressions; euphemism.
[ ଦ୍ର—'ସାପ' ନ କହି ' ଲମ୍ୱ ଜନ୍ତୁ ବା 'ଲଅ' ବା 'କାଠି'; ଶିଶୁ ' ମରିବା' ନ କିହ ' ବାହୁଡ଼ିବା ' ହାତ 'ମରିଗଲା' ନ କହି, ବସିଗଲା; ସଧବାର ହାତରୁ ଖଡୁ କାଢ଼ିବା ନ କହି ଖଡ଼ୁ ଶୀତଲେଇବା; ଖାଇବା ଜନିଷ 'ଗନ୍ଧେଇ ଯିବା' ନ କହି ବସିଯିବା ଇତ୍ୟାଦି ଲତାର ଉଦାହରଣ ]
- ୪. କଥାର ଲତା ବା ସହତର ଶବ୍ଦ — ୪. A bye word; redundant or companion word.
[ ଉ—ଲତା ଫୁଟାଇ କହିଲେ ବଢ଼ିଯିବା ପୋଥା—ପ୍ରାଚୀ. ବ୍ରହ୍ମନିରୂପଣ ଗୀତା]
- ୫. ଅବତରଣିକା — ୫. Introduction.
- ୬. କାହାଣୀର ଶେଷରେ ବୋଲାଯିବା ପଦ —୬. A concluding couplet. recited at the end of every folktale.
- ୭. କଥାର ଉପକଥା ବା ଶାଖା —୭. Branch or episode of tale.
- ୮. ସଳଖ ସୁନ୍ଦର ଗଜାଗଛ — ୮. A young tree having erect and long slender trunk .
[ ଉ— ସରଳ ଶରୀର ଶାଳ ଲତା ଭଳି ରାଧାନାଥ. ନନ୍ଦକେଶ୍ୱରୀ ]
- ୯. ଧାରାବାହିକ ବଂଶଧରଗଣ; ବଂଶ ବୃକ୍ଷ; କୃସି ନାମା —୯. Genealogy. pedigree.
[ ଉ—କୃଷ୍ଣର ଯେତେ ବଂଶମାନ, ପୁତ୍ର ନାତି ଲତା ଯେସନ ଜଗନ୍ନାଥ. ଭାଗବତ] [ଦ— ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଉଦ୍ଭିଦର ନାମ ସଙ୍ଗେ 'ଲତା' ଶବ୍ଦ ଯୋଗ କରାଯାଏ ସେହି ସେହି ଲତା ବୁଝା ଯାଏ ଯଥା—
ସୋମଲତା, ମାଧବୀ ଲତା, ଦ୍ରାକ୍ଷା ଲତା, ଶ୍ୟାମା ଲତା କୁନ୍ଦ ଲତା, ପ୍ରସାରିଣୀ ଲତା, ଲଜ୍ଜାଳୁ ଲତା ]
୧ : ସ୍ତ୍ରୀଲୋକଙ୍କ ନାମ —୧୦. A name given to females.